FOMO và thuyết nhu cầu của Maslow

🔵 Như chúng ta đã biết FOMO (Fear of Missing Out) là cảm giác lo sợ bị bỏ lỡ điều quan trọng khi thấy người khác đang tham gia hoặc trải nghiệm điều gì đó trên mạng xã hội.

💡 Theo thuyết nhu cầu của Maslow, con người có nhu cầu được sắp xếp theo 5 bậc, trong đó nhu cầu được thuộc về và được công nhận (tình bạn, sự chấp nhận của xã hội) là một nhu cầu tâm lý rất quan trọng. Khi nhu cầu này không được thỏa mãn, con người dễ cảm thấy bất an và lo lắng.

⭕️ Mạng xã hội trở thành không gian thể hiện nhu cầu này rõ rệt nhất. Khi học sinh thấy bạn bè tham gia các hoạt động, trò chuyện, sự kiện hoặc trào lưu mà bản thân không tham gia, não bộ diễn giải rằng mình đang bị tách khỏi nhóm xã hội. Sự đe dọa này kích hoạt lo âu – cốt lõi của FOMO.
Điểm đáng chú ý là FOMO không phụ thuộc vào việc sự kiện đó có thực sự quan trọng hay không, mà phụ thuộc vào việc cá nhân cảm nhận rằng mình đang bị đứng ngoài mối liên kết xã hội.

🔵 FOMO và nhu cầu được công nhận (Esteem Needs)
💡Ở tầng cao hơn trong tháp Maslow, con người có nhu cầu được tôn trọng, được đánh giá cao và có giá trị trong mắt người khác.
Trên mạng xã hội, các chỉ số như lượt thích, bình luận, lượt xem trở thành đơn vị đo lường giá trị xã hội. Khi học sinh thấy người khác nhận được nhiều sự chú ý hơn mình, não bộ có xu hướng kết luận rằng giá trị bản thân đang thấp hơn, từ đó tạo cảm giác thua kém và bất an.
💡FOMO ở tầng này không chỉ là sợ bỏ lỡ thông tin, mà là sợ bỏ lỡ cơ hội được công nhận, được nhìn thấy và được đánh giá cao.

🔵 FOMO như một cơ chế bảo vệ tâm lý
💡Từ góc độ tiến hóa, FOMO có thể được xem là cơ chế cảnh báo. Trong xã hội nguyên thủy, việc bị tách khỏi nhóm có thể đe dọa sự sống còn. Vì vậy, não bộ con người được lập trình để nhạy cảm với tín hiệu bị loại trừ xã hội.Do đó, FOMO không phải là yếu đuối cá nhân, mà là phản ứng tự nhiên của não bộ trước nguy cơ mất kết nối xã hội.
💡Ở lứa tuổi học sinh, các nhu cầu trong tháp Maslow – đặc biệt là thuộc về và được công nhận – đang phát triển mạnh nhưng chưa ổn định. Nhận thức về giá trị bản thân còn phụ thuộc nhiều vào phản hồi từ bên ngoài.

Tóm lại fomo là biểu hiện của nhu cầu thuộc về và được công nhận trong tháp nhu cầu Maslow bị kích hoạt hoặc đe dọatrong môi trường số. Hiểu rõ FOMO dưới góc nhìn này giúp chuyển cách tiếp cận từ “kiểm soát hành vi” sang hỗ trợ nhu cầu tâm lý, từ đó xây dựng mối quan hệ lành mạnh và bền vững hơn giữa học sinh và mạng xã hội.